Mitologia Starego Testamentu

Współczesna nauka stara się między innymi wyjaśnić, w jaki sposób powstał świat, w którym dziś żyjemy. Jedne teorie powstają, a inne upadają, pod wpływem odkryć współczesnych fizyków, matematyków czy astronomów. Teorie te są jednak sprzeczne z tym, co zawierają pisma religijne. Jak współczesny człowiek może kierować się kreacjonistyczną wizją stworzenia świata, gdy wokół siebie widzi materię, która jest o wiele starsza niż to, co sugeruje Księga Rodzaju?

Teoretycznie, w Księdze Rodzaju niczego nie brakuje, ponieważ Bóg stworzył świat, rośliny, zwierzęta, ludzi ba nawet dzień odpoczynku został zaplanowany tak, żeby niczego nie brakowało człowiekowi. Więc jak pogodzić można te dwie wizje i czy istnieje w ogóle taka możliwość? Aby odpowiedzieć na to pytanie, musimy prześledzić to, co pokazuje nam Stary testament i to, co wiemy o dawnych Hebrajczykach oraz ogólną formę tego tekstu.

Tak jak teraz my, tak i ludy zamieszkałe na ziemi dawnego Kana’an chciały dociec, co było na początku. Starożytni Hebrajczycy byli otoczeni przez inne cywilizacje wyżej rozwinięte i posiadające już swoją mitologię. Pod wpływem swoich pierwotnych wierzeń i zapożyczeń z innych kultur zaczęła się rodzić nowa myśl religijna. Wielu biblistów chrześcijańskich podkreśla tu fakt, że prehistoria biblijna jest innowacyjna, ponieważ opisuje ona interwencję Bożą, a sąsiednie kultury oddawały cześć żywiołom, co nie jest do końca prawdą.

Skupmy się teraz na konkretnych przykładach z Księgi Rodzaju. W utopijnym opisie raju Ewę kusi wąż, który nakłania do zerwania owocu z drzewa poznania dobra i zła. Wąż w mitologiach czeto był przedstawiany jako symbol zła, ale miał też odstraszać nieprzyjaciół, a Gilgameszowi, ziele życia porywa również wąż. Po zjedzeniu owocu ludzie zostają wygnani z ogrodu Boga, a u wejścia zostają postawione dwa cheruby z mieczem. Cheruby z mieczem były oczywistym symbolem mezopotamskiej mitologii a oznaczać miały niemożność wejścia, do którego miejsca strzegły.

Kolejnym zaskakującym faktem są lata, których dożywali potomkowie Adama pochodzący od jego syna Seta. Długość życia potomków Adama to wiele setek lat np. Adam żył 930 lat, Enosz żył 905 lat. Księga Rodzaju opisuje również że niektórzy nie umierali:

„Żył więc Henoch w przyjaźni z Bogiem, a następnie znikł, bo zabrał go Bóg.”

Według współczesnych biblistów autorzy tego tekstu podają celowo tak długie lata życia, aby wydłużyć czas między stworzenie świata a opisywanymi zdarzeniami. Prawdopodobne jest to, że starożytni autorzy wiedzieli o tym, że świat istnieje od długiego czasu i swoją mitologię próbowali dostosować poprzez wydłużanie lat życia pierwszych ludzi tak, aby wydawała się ona rzeczywista.

Inną fantastyczną opowieścią jest historia wieży Babel. Starożytni nie mieli dostępu do tak rozbudowanej wiedzy na temat wyodrębniania się poszczególnych języków. Zastosowano tu historię etiologiczną tak, aby w sposób przyczynowo skutkowy wyjaśnić, dlaczego na ziemi ludzie posługują się właśnie innymi językami. Jako mityczną wieżę Babel zapożyczono mezopotamski zigurat.

Kolejnym mitem może być również pochodzenie ludu Izraela. Mit założycielski, który opowiada o tym, że dwanaście plemion Izraela pochodzi od dwunastu protoplastów. Jakub, któremu Bóg nadał nowe imię-Izrael, miał 12 synów i przynajmniej jedną córkę. Od imion tych dwunastu synów Izraela powstały nazwy plemion, więc wyróżniamy plemiona:

  • Rubena
  • Judy
  • Lewiego
  • Symeona
  • Issachara
  • Zabulona
  • Dana
  • Neftalego
  • Gada
  • Aszera
  • Józefa
  • Beniamina

Inna niezwykła historia dotycząca również Jakuba dzieje się podczas jego ucieczki do Charanu przed Ezawem:

„Kiedy Jakub, wyszedłszy z Beer-Szeby, wędrował do Charanu, trafił na jakieś miejsce i tam się zatrzymał na nocleg, gdy słońce już zaszło. Wziął więc z tego miejsca kamień i podłożył go sobie pod głowę, układając się do snu na tym właśnie miejscu. We śnie ujrzał drabinę opartą na ziemi, sięgającą swym wierzchołkiem nieba, oraz aniołów Bożych, którzy wchodzili w górę i schodzili na dół. A oto Pan stał na jej szczycie i mówił: Ja jestem Pan, Bóg Abrahama i Bóg Izaaka. Ziemię, na której leżysz, oddaję tobie i twemu potomstwu. A potomstwo twe będzie tak liczne, jak proch ziemi, ty zaś rozprzestrzenisz się na zachód i na wschód, na północ i na południe; wszystkie plemiona ziemi otrzymają błogosławieństwo przez ciebie i przez twych potomków.”

Ten mityczny sen Jakub-Izrael traktuje na tyle poważnie, że opowiadanie to stanowi dla wiernych realną obietnicę nadania tej ziemi przez Boga właśnie Żydom. Stanowić ma to, dla późniejszych odbiorców czytających Księgę Rodzaju jako prawdziwą historię, niezbywalny argument, dlaczego Izraelici mają właśnie tam swoje miejsce na ziemi.

Istnieją również inne historie biblijne zawarte w pięcioksiągu, jak wyjście z Egiptu, które mają charakter mitologiczny. Niektóre z nich będą jeszcze dokładniej opisywane. Odpowiadając wprost czy w Starym Testamencie zawarta jest mitologia Hebrajczyków trzeba odpowiedzieć wyraźnie-tak. Trzeba się zastanowić, dlaczego z pewnym lekceważeniem wierni trzech wielkich religii monoteistycznych wypowiadają się o dawnych mitologiach czy współczesnych religiach politeistycznych lub animistycznych. Przecież w ich własnych tekstach mitologia też jest obecna, a wierni uznają ją za tą prawdziwą.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *